BASINÇLI KAPLAR NEDİR?
Basınçlı kaplar, iç basıncı 0,5 bar üzerinde olan kap olarak tanımlanır. Basınçlı ekipman ise her türlü basınçlı kap ve basınçlı kap ile bağlantılı emniyet donanımları, boru donanımları ve basınçlı aksesuarlar anlamına gelmektedir. Eğer varsa basınçlı ekipman üzerinde nozul, flanş, kaplin, destek vb. elemanlarda basınçlı ekipman tanımına dahil edilir. Basınçlı kapların üzerinde bulunan emniyet ekipmanları ise basınçlı kaplarda isg sağlıklı ve güvenli işletilmesini sağlayan emniyet amacı ile kullanılan donanımlardır.
Basınçlı kaplarda isg, basınçlı kaplar da basınç istenilen seviyenin üzerine çıktığında ya da altına indiğinde, basınç otomatik ve mekanik sistemlerle güvenilir seviyelere getirilebilmelidir. Bütün basınçlı kap sistemleri en az çift emniyet düşünülerek tasarımlanmalıdır. Tüm otomatik sistemlerin yanı sıra arıza anında sistemin mekanik olarak da güven altına alınması gereklidir. Tehlikeli seviyelere gelen basınç değerlerini düşürmek ya da kontrol altına almak için; emniyet valfleri, patlama diskleri, bel verme çubukları, kontrollü basınç düşürme sistemleri vb. donanımlar kullanılır.
6331 Sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu” Madde 16/1 incelendiğinde çalışanların çalıştıkları ortamda karşılaşabilecekleri sağlık ve güvenlik riskleri konusunda basınçlı kapların riskleri konularında bilgilendirilmesi zorunludur. Aynı maddenin 2. Bendi incelendiğinde ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan ve kalma riski olan tüm çalışanların tehlikeler ve bu tehlikelere karşı alınmış/alınacak tedbirler konusunda bilgilendirilmesi zorunludur.
BASINÇLI KAP ÇEŞİTLERİ?
• Hava Tankları
• Genleşme Tankları
• Kompresörler
• Kazanlar (Buhar, Kızgın Yağ, Isıtma,…)
• Reaktörler
• Eşanjörler
• Boru Hatları
• Gaz Tüpleri
• LPG Tankları
• Tankerler
• Otoklavlar
• Kriyojenik Tanklar
• Hidrolik ve Pnömatik Akışkan Devreleri
• Hidrofor, boyler vb.
BASINÇLI KAPLARDA OLASI TEHLİKELER?
• İnfilak Riski
• Parçalanma Riski (Şarapnel Etkisi)
• Yangın ve Patlama Tehlikesi
• Kimyevi ve Termal Yanıklar
• Boğulma, Zehirlenme gibi tehlikeler
BASINÇLI KAPLARDA PERİYODİK KONTROLLER?
Basınçlı kap ve basınçlı ekipmanların periyodik kontrolleri; oda sicil kaydı bulunan, makine mühendisleri ve makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır. Söz konusu periyodik kontrollerin tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması durumunda, bu kontroller sadece TS EN 473 standardına göre eğitim almış mühendisler ve aynı eğitimi almış tekniker veya yüksek teknikerler tarafından yapılabilir.
Basınçlı ekipmanlarda ve kaplarda temel prensip olarak hidrostatik test yapılması esastır. Bu testler, standartlarda ya da imalatçının hazırladığı kullanım kılavuzunda aksi belirtilmediği sürece işletme basıncının 1,5 katı ile ve bir yılı aşmayan sürelerle yapılır. Ancak iş ekipmanının özelliği ve işletmeden kaynaklanan zorunlu şartlar gereğince hidrostatik test yapma imkânı olmayan basınçlı kaplarda hidrostatik test yerine standartlarda belirtilen tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir. Basınçlı kaplarda isg Bu durumda, düzenlenecek periyodik kontrol raporlarında bu husus gerekçesi ile birlikte belirtilir.